# Llion Wigley

Rydym yn byw mewn byd dystopaidd ar lawer ystyr. Mae dynion tra grymus a chyfoethog yn llywodraethu drosom, a’r manosphere economaidd-wleidyddol yn normaleiddio’r chwant am drais a goruchafiaeth. Er ei rhinweddau niferus, mae technoleg yn datblygu…

Yn 1933 cyhoeddodd Gwasg y Brython, Lerpwl, gyfrol swmpus David Evans, Y Wlad: Ei Bywyd, Ei Haddysg, a’i Chrefydd. Roedd yr awdur yn Athro Almaeneg yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth rhwng 1920 a 1952. Ceir yn yr arolwg cynhwysfawr hwn ganddo…

Un o amcanion prif ysgogydd a phensaer y Cyngor Llyfrau Cymraeg, Alun R Edwards, oedd ehangu ystod y cyfrolau a gyhoeddid yn y Gymraeg. Sefydlwyd y corff yn 1961 ac mae nofel John R Evans (1914–1982), Ar Drothwy’r Nos, a gyhoeddwyd y flwyddyn…

Stori am dair cenhedlaeth oedd y gofyn ar gyfer cystadleuaeth y nofel yn Eisteddfod Genedlaethol Castell-nedd yn 1934. Mae un o’r ddwy nofel a rannodd y wobr, sef Traed mewn Cyffion Kate Roberts, yn parhau’n waith adnabyddus a ddadansoddwyd yn…

Yng Nghymru’r ugeinfed ganrif gwelwyd ymchwydd sylweddol yn nifer y llyfrau o wahanol fathau a gyhoeddwyd. Bwriad y golofn newydd hon yw tynnu sylw at ambell berl sydd bellach ar goll mewn cefnfor o lyfrau allan o brint. Cychwynnaf gyda chyfrol…

Casgliad o ysgrifau amrywiol ar rai o’r cysylltiadau rhwng llenyddiaeth Gymraeg ac Ewrop, a hynny dros sawl canrif, a geir yng nghyfrol ddiweddaraf Angharad Price, Gororion. Yn hytrach na dangos sut y dylanwadodd Ewrop ar y diwylliant Cymraeg yn…

Ychydig wythnosau cyn diwedd un o’r blynyddoedd mwyaf cythryblus ac anodd ar lefel fyd-eang ers yr Ail Ryfel Byd cyhoeddwyd llyfr newydd yr athronydd Huw L Williams, Ysbryd Morgan: Adferiad y Meddwl Cymreig. Cynnig llwybrau posib o’r argyfyngau…

Yn y casgliad cyfoethog hwn o ddeuddeg ysgrif, sy’n cyfuno tair ysgrif newydd â gwaith a gyhoeddwyd yn Taliesin ac O’r Pedwar Gwynt dros y degawd diwethaf, cydblethir sensitifrwydd synhwyrus Angharad Price fel llenor ag ehangder ei dysg a’i…

Ym 1936 daeth y seicdreiddiwr byd-enwog Alfred Adler i Gaerdydd i roi darlith. Bu’n rhaid oedi cyn dechrau ei araith gan fod ei drên o Lundain yn hwyr (profiad cyfarwydd i unrhyw deithiwr cyfoes). Adler, un o gylch gwreiddiol Sigmund Freud yn…

Yn hanesyddiaeth blynyddoedd cynhyrfus y 1960au fe welir 1968 yn gyffredinol fel uchafbwynt chwyldro’r genhedlaeth ifanc ledled y byd. O safbwynt y diwylliant Cymraeg, y broblem sylfaenol gyda’r amryw astudiaethau hanesyddol yw eu bod, bron yn…

Bywgraffiad cronolegol, confensiynol o ‘un o feirdd pwysicaf ei genedl’ yw’r ddiweddaraf yng nghyfres Alan Llwyd o gyfrolau am fawrion llenyddol Cymru yn yr ugeinfed ganrif. Er bod cyfoeth o gyfrolau ac ysgrifau gan awduron a chyfeillion fel…